Faizleri karşılaştırmak: nominal faiz, efektif faiz ve bileşik faiz
Aynı görünen iki faiz oranı ne zaman gerçekten karşılaştırılabilir?
Tek bir faiz oranı, bir teklifin tamamını açıklamaz. Oranın hangi tutara uygulandığı, faizin ne zaman hesaba geçtiği ve başka hangi ödemelerin bulunduğu belirleyicidir. Bunları ayrı değerlendirmek, farklı büyüklükleri aynıymış gibi ele almadan yatırım ve kredileri karşılaştırmayı sağlar.
Üç kavram, üç farklı işlev
Nominal faiz, ilgili anapara tutarına uygulanan sözleşmedeki hesaplama oranıdır. Bileşik faiz, hesaba geçen faizin de yeniden faiz kazanması mekanizmasını anlatır. Efektif yıllık getiri, faizin hesaba geçiş aralıklarının bir yıllık sonucunu ifade eder. Tüketici kredilerinde ise yasayla tanımlanan yıllık efektif faiz oranı daha kapsamlı bir maliyet ölçüsüdür; Alman Fiyat Bilgilendirme Yönetmeliği'nin (PAngV) 16. maddesi, hangi maliyetlerin hesaba katılacağını düzenler.
Aynı nominal faiz, farklı yıllık getiri
Örnek varsayım: 10.000 avro, masraf ve vergi olmadan bir yıl boyunca nominal %5 faizle değerlendirilir. Faiz yılda bir kez hesaba geçerse toplam 10.500,00 avro olur. Faiz her ay hesaba geçer ve hemen yeniden yatırılırsa güncel bakiyeye aylık %5 / 12 uygulanır: sonuç 10.511,62 avro, yıllık getiri ise yaklaşık %5,1162 olur. Ek getiri, daha yüksek nominal orandan değil, faizin hesaba geçiş zamanından kaynaklanır.
Faizi çekmek, yeniden yatırmak değildir
Aylık faizi çeken kişi, varsayılan bileşik faiz etkisinden yararlanamaz. Faizin ayrıca ödendiği tekliflerde, ödenen tutarların karşılaştırma döneminin sonuna kadar hangi oranla değerlendirileceği de belirlenmelidir. Adil bir karşılaştırmada başlangıç tutarı, vade ve tüm ara ödemelerin nasıl ele alındığı aynı olmalıdır.
Masrafları ve vergileri ayrı değerlendirin
Faiz hesaplama formülü (1 + r / m)^m − 1 yalnızca nominal yıllık faiz oranı r ile yıldaki faiz tahakkuku sayısı m'yi dikkate alır. Yasal anlamda kredi yıllık efektif faizini eksiksiz hesaplayan bir formül değildir. Kredide, paranın fiilen ödendiği ve geri ödemelerin yapıldığı tarihler ile ilgili maliyetler karşılaştırmaya katılmalıdır. Vergi öncesi bir model sonucu da otomatik olarak elde kullanılabilecek net getiri değildir.
Karar vermek için nasıl kullanılır?
Tutarı, faiz sabitleme süresini, faizin hesaba geçiş aralığını, ücretleri ve ara ödemeleri yan yana yazın. Önce aynı varsayımlarla dönem sonu tutarlarını karşılaştırın; ardından likiditeyi ve sözleşme koşullarını değerlendirin. Hesaplanan küçük bir getiri avantajı, tek bir ücretle ortadan kalkabilir. Gelecekte değişken faiz oranlarının nasıl seyredeceği bu yolla öngörülemez.
Nominal faiz hesaplama oranı, bileşik faiz ise bir mekanizmadır. Karşılaştırmada önemli olan, ilgili maliyetler dâhil ödeme akışıdır. Ancak aynı varsayımlar altında yapılan bir sıralama anlam taşır.