Prawidłowe obliczanie planu oszczędzania w ETF: zrozumieć stopę zwrotu, koszty, podatki i inflację

Pokrętła regulacji: kapitał początkowy, wysokość wpłat i czas

Szkielet każdej projekcji tworzą trzy dane wejściowe: wniesiony kapitał początkowy, regularna wpłata oraz okres oszczędzania. Reinwestowane zyski w kolejnych latach same przynoszą dalsze zyski — ten efekt procentu składanego sprawia, że przyrost wartości rośnie z czasem ponadproporcjonalnie i przy długich okresach może stanowić największą część kwoty końcowej.

Coroczne podnoszenie wpłaty, często nazywane dynamiką, dodatkowo przesuwa wynik w górę, ponieważ także późniejsze wpłaty wciąż pracują. Kto na przykład przez 30 lat co miesiąc odkłada 200 euro, wpłaca łącznie 72 000 euro; ile z tego powstanie, decyduje przede wszystkim założona stopa zwrotu oraz czas, przez jaki może działać procent składany.

Koszty: bieżący wskaźnik TER i opłaty za każde wykonanie

Bieżące koszty funduszu podawane są jako wskaźnik kosztów całkowitych (TER) w procentach rocznie i stale obniżają wynik inwestycyjny; w uproszczeniu stopa zwrotu netto to stopa zwrotu brutto pomniejszona o ten wskaźnik kosztów. Ponieważ TER działa co roku na coraz większy już majątek, jego bezwzględny efekt narasta w całym okresie — nawet różnica kilku dziesiątych punktu procentowego może na przestrzeni dziesięcioleci kosztować znaczną kwotę.

Do tego dochodzą stałe lub procentowe opłaty za każde wykonanie planu. Ważą one szczególnie mocno przy niewielkich wpłatach, ponieważ stała opłata pochłania większą część małej wpłaty niż dużej. Kto wprowadzi oba rodzaje kosztów osobno, dostrzega, jak silnie korzystne warunki podnoszą wynik końcowy.

Dlaczego długoterminowe stopy zwrotu są tylko założeniami modelowymi

Każda projekcja zakłada stałą roczną stopę zwrotu. W rzeczywistości rynki kapitałowe wahają się z roku na rok, a dotychczasowe wyniki nie są obietnicą na przyszłość. Wprowadzony procent jest zatem założeniem, a nie obietnicą: opisuje gładką ścieżkę modelową, podczas gdy rzeczywisty przebieg miesza lata dobre i złe.

Rozsądnie jest świadomie policzyć kilka scenariuszy — na przykład ostrożne założenie czterech procent i bardziej optymistyczne sześciu procent — zamiast trzymać się jednej wartości. Dzięki temu staje się widoczne, jak wrażliwie majątek końcowy reaguje na założoną stopę zwrotu, a wynik odczytuje się jako przedział, a nie jako pozornie pewną prognozę.

Inflacja: od kwoty nominalnej do siły nabywczej

Kwota końcowa osiągnięta po wielu latach brzmi wysoko, lecz w dzisiejszej sile nabywczej jest warta mniej, ponieważ ceny z czasem rosną. Aby właściwie zinterpretować wyniki, kwotę nominalną można zdyskontować do dzisiejszej siły nabywczej przy założonej stopie inflacji. To ujęcie realne zapobiega temu, by duża liczba przesłaniała rzeczywisty przyrost siły nabywczej.

Także stopa inflacji pozostaje przy tym założeniem i powinna, podobnie jak stopa zwrotu, być rozpatrywana w kilku wariantach. Kto zestawi obok siebie wartość nominalną i realną, od razu rozpozna, która część przyrostu jest prawdziwym zyskiem siły nabywczej, a która jedynie podąża za wzrostem cen.

Podatki: zryczałtowany podatek od zysków kapitałowych i częściowe zwolnienie

Od dochodów kapitałowych pobiera się w Niemczech co do zasady odrębną stawkę podatkową w wysokości 25 procent, uregulowaną w paragrafie 32d niemieckiej ustawy o podatku dochodowym, powiększoną o dodatek solidarnościowy oraz, w stosownych przypadkach, o podatek kościelny. W funduszach inwestycyjnych część dochodów pozostaje ponadto wolna od podatku: dla funduszy akcyjnych w majątku prywatnym paragraf 20 niemieckiej ustawy o opodatkowaniu inwestycji zwalnia z podatku 30 procent dochodów, a dla funduszy mieszanych 15 procent.

Stawka podatkowa obowiązuje więc dopiero po odliczeniu tego częściowego zwolnienia oraz osobistej kwoty wolnej dla oszczędzających. Ponieważ kwoty wolne, podatek kościelny i konkretny rodzaj funduszu zmieniają wynik, szacunek podatku w kalkulatorze jest świadomie przybliżeniem, które można wyłączyć, a nie wiążącym obliczeniem — dokładne obciążenie zależy zawsze od sytuacji osobistej.

• § 32d Einkommensteuergesetz
• § 20 Investmentsteuergesetz

Vorabpauschale: dlaczego stopy bazowej nie ekstrapoluje się na przyszłość

Fundusze akumulujące (tezauryzujące) nie wypłacają nic; aby bieżące zyski nie były odraczane w nieskończoność, stosuje się Vorabpauschale (roczny ryczałtowy dochód zaliczkowy). Jego dochód bazowy wynika z paragrafu 18 niemieckiej ustawy o opodatkowaniu inwestycji z ceny odkupu na początku roku pomnożonej przez 70 procent stopy bazowej i jest ograniczony do faktycznego wzrostu wartości w danym roku.

Dla uczciwej projekcji rozstrzygające jest, skąd pochodzi stopa bazowa: niemiecki bank centralny (Deutsche Bundesbank) ustala ją co roku na nowo na podstawie długoterminowo osiągalnej rentowności obligacji publicznych, a następnie publikuje ją Federalne Ministerstwo Finansów. Zmienia się więc corocznie — ekstrapolowanie jej na cały okres według znanej dziś wartości pozorowałoby precyzję, której nie ma. Dlatego dla pojedynczego roku do obliczeń należy przyjąć urzędową stopę bazową, a nie ryczałtową projekcję rozciągniętą na dziesięciolecia.

• § 18 Investmentsteuergesetz